Phân biệt các corticoid dùng ngoài

Ngày đăng : 18/06/2020

Chắc hẳn bạn đã từng nghe đến cái tên Corticoid. Bạn biết gì về nó? Cùng VCP tìm hiểu nhé!

Corticoid là gì?

Corticoid (tên đầy đủ Glucocorticoid) thực chất không phải chỉ là 1 chất, mà là tên gọi chung cho một nhóm các hoạt chất có tác dụng chống viêm, chống dị ứng, chống ngứa và ức chế miễn dịch. 

Trên thị trường, corticoid được sản xuất dưới nhiều dạng bào chế khác nhau: dạng viên uống, dạng tiêm, dạng xịt mũi, dạng hít qua miệng, dạng thuốc dùng ngoài (kem, gel, mỡ…), và dạng thuốc bôi ngoài da thường được chỉ định giảm viêm và ngứa trong các trường hợp như viêm da dị ứng, viêm da tiếp xúc, côn trùng cắn, eczema, vảy nến… 

Tuy nhiên, ngoài những tác dụng mà corticoid mang lại, nó còn ẩn chứa nhiều tác dụng không mong muốn như: teo da, rạn da, đổi màu sắc da…

Có rất nhiều loại corticoid dùng ngoài da, có thể kể đến một số corticoid thông dụng như: Clobetasol, Betamethason, Triamcinolon, Flucinolone, Hydrocortison… Các corticoid này đều có tác dụng chống viêm, chống ngứa, chống dị ứng tượng tự nhau, tuy nhiên chúng lại khác nhau về độ mạnh yếu. Thuốc có hoạt lực càng mạnh thì có tác dụng chống viêm và chống ngứa càng mạnh, nhưng cũng kéo theo đó là nguy cơ tăng cao của việc gặp các tác dụng không mong muốn.

Dựa trên khả năng chống viêm của các hoạt chất corticoid, dạng bào chế và nồng độ các chất, WHO đã phân loại các corticoid ra làm 7 phân lớp, với phân lớp I là nhóm có hoạt lực rất mạnh, và phân lớp VII có hoạt lực yếu. Từ 7 phân lớp này, các corticoid lại được tiếp tục phân loại thành 4 nhóm: Yếu – Trung bình – Mạnh – Rất mạnh. Cụ thể được trình bày trong bảng.

phan-loai-1


Vậy tra cứu độ mạnh yếu của các sản phẩm corticoid như thế nào?


Nên chú ý rằng, ngoài thông tin về tên các hoạt chất, WHO còn phân loại cho chúng ta về dạng bào chế và nồng độ các chất. Và một số lưu ý khi tra cứu độ mạnh yếu của các chế phẩm corticoid dùng ngoài như sau:


1.Chú ý về dạng muối của hoạt chất:


Trong các chế phẩm dùng ngoài, corticoid thường được sử dụng ở dạng các loại muối khác nhau, và với mỗi loại muối của hoạt chất cho tác dụng khác hẳn nhau: Ví dụ như cùng là hoạt chất Betamethason và dạng bào chế kem bôi – Betamethason dipropionat chỉ với nồng độ 0,05% thôi lại được xếp vào nhóm có tác dụng mạnh hơn Betamethason valerat với nồng độ 0,1%. Tương tự với hoạt chất Hydrocortison: có sự khác nhau về độ mạnh nhẹ giữa Hydrocortison acetat và Hydrocortison butyrat:

phan-loai-1-dang-muoi


2.Chú ý về dạng bào chế:


Cùng là một loại hoạt chất, nhưng khác dạng bào chế cũng sẽ khiến hoạt chất đó tăng tác dụng hoặc giảm tác dụng. Ví dụ như trường hợp của hoạt chất Betamethason dipropionat, nhưng bào chế ở dạng mỡ cho hoạt lực cao nhất, đến dạng kem và sau cùng là dạng lotion:

phan-loai-1-dang-bao-che

Thông tin về dạng bào chế: mỡ, kem hay lotion được nhà sản xuất ghi rất rõ tại bao bì sản phẩm.


3.Chú ý về nồng độ:


Điều cuối cùng, là nồng độ - và dĩ nhiên là nồng độ càng cao sẽ cho tác dụng càng mạnh. Tuy nhiên, có một lưu ý là nồng độ trong bảng mà WHO đưa ra là nồng độ của base – tức là ví dụ đối với chất Betamethason dipropionat dạng kem, 0,05% - thì 0,05% ở đây chỉ là nồng độ của Betamethason có trong tuýp, không phải là nồng độ Betamethason dipropionat.

betamethason


Hy vọng là bài viết đã giúp ích được các dược sỹ có thể nhận biết và sắp xếp lại theo đúng thứ tự hoạt lực các corticoid có trong tủ thuốc của quầy.


Vậy làm thế nào để biết được trường hợp nào nên sử dụng corticoid nào? Đón xem bài viết vào thứ 5 tuần sau nhé!


Follow trang fanpage của VCP: https://www.facebook.com/DuocphamVCP/ đế cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích!


Bài viết khác

5 bệnh thường gặp vào mùa hè

Ngày đăng : 09/06/2020

Mùa hè hay gặp những bệnh gì? Cùng VCP tìm hiểu để chủ động phòng tránh nhé!

Đừng để làn da trở nên xấu xí chỉ vì muỗi đốt

Ngày đăng : 04/05/2020

Da bạn thường xuyên có những nốt sẹo xấu xí do muỗi đốt?

Viêm họng do vi khuẩn và virus khác nhau như thế nào?

Ngày đăng : 15/04/2020

Vi khuẩn và virus đều là những vi sinh vật nhỏ bé nhưng lại có khả năng gây bệnh cho người. Tuy nhiên, viêm họng do virus và viêm họng do vi khuẩn lại có những đặc điểm khác nhau.